Shopping cart

Magazines cover a wide array subjects, including but not limited to fashion, lifestyle, health, politics, business, Entertainment, sports, science,

podróże

Szusza, miasto w Azerbejdżanie

zamek Szusza Azerbejdżan ciekawostki atrakcje zabytki
Email :11

Szusza Azerbejdżan ciekawostki i informacje, które warto wiedzieć

Szusza

Prezydent Azerbejdżanu w 2021 r. ogłosił miasto Szusza kulturalną stolicą Azerbejdżanu. Rok 2022 jest w Azerbejdżanie jest “Rokiem Szuszy”. Dlaczego akurat to górskie miasto położone w Karabachu zajmuje tak ważne miejsce we współczesnym Azerbejdżanie?

Szuszę założono w 1752 r. na polecenie Panah Ali Chana, ówczesnego gubernatora Karabachu, który chciał wybudować tu fortecę, aby odeprzeć ataki rywali. Miejsce zostało wybrane ze względu na położenie na wysokości 1300-1600 m n.p.m. oraz otoczenie miejscowości stromymi klifami, przez co było niedostępne wroga.

Szusza i ludzie kultury

Aż do 1992 roku Szusza rozwijała się w sposób specyficzny, aby teraz stać się kulturalną stolicą całego regionu. W mieście, często nazywanym „Konserwatorium Kaukazu”, urodziło się i dorastało wielu znanych azerskich artystów, muzyków i poetów. Jak choćby Uzejir Hadżibejow, twórca muzyki klasycznej i opery Azerbejdżanu oraz pierwszy w świecie islamu kompozytor oper.

Miasto było miejscem narodzin słynnego azerbejdżańskiego tenora Bulbul Molla Panah Vagif, XVIII-wieczny poeta Azerbejdżanu, twórca nurtu realistycznego w poezji azerbejdżańskiej, urodził się i mieszkał w Szuszy przez całe życie. XX wiek zaowocował narodzinami takich tuzów azerbejdżańskiej muzyki, jak znany dyrygent Niyazi i słynni śpiewacy Seyid i Chan Szuszyński.

Jednak w świecie Szuszę najbardziej rozsławiła była dziewiętnastowieczna azerbejdżańska poetka księżniczka Khurshid Banu Natavan. Muzeum Aleksandra Dumasa w Paryżu do dziś prezentuje ręcznie robiony paciorkowy woreczek na tytoń, osobiście przez nią wyhaftowany i wręczony pisarzowi na przyjęciu podczas jego podróży przez Kaukaz w 1858 roku. Sakiewka tak zafascynowała Dumasa, że odtąd nazywał ją swoim „najcenniejszym prezentem”.

Khurshid Banu Natavan

Natavan jest jednak bardziej znana w kulturze Azerbejdżanu jako poetka. Jej wiersze, nasycone liryzmem miłości, są wysoko cenione przez koneserów poezji orientalnej. Urodziła się w 1832 roku w założonej przez jej dziadka Szuszy. Księżniczka, ostatnia przedstawicielka rządzącego Karabachem rodu, kształciła się w tym mieście. Znała kilka języków orientalnych i europejskich, była też znawczynią muzyki. Jak mówili jej współcześni, była kobietą renesansu.

Khurshid Banu Natavan
Khurshid Banu Natavan – nie tylko azerska poetka. Szusza Azerbejdżan

Natavan interesowała się niemal wszystkim. Była właścicielką pierwszej stadniny koni w Karabachu, położyła pierwszą magistralę wodociągową w Szuszy i w mieście osiągnęła wiele w dziedzinie zdrowia i edukacji. Tworzyła i utrzymywała towarzystwa artystyczne. Prowadziła koło muzyczne i poetyckie, które odzwierciedlało wartości nowej epoki. Te same tendencje i odniesienia do europejskiego stylu kulturowego można dostrzec w rysunkach Natavan, w tym w jej eleganckich szkicach ołówkowych i ozdobnych haftach.

Jeden z jej współczesnych, poeta Hasan Juzbaszi, chwalił hafty Natavan w swojej poezji. Powiedział, że „nie wyobraża sobie, by ręka człowieka była w stanie stworzyć to arcydzieło, zasługujące na chwałę jako dzieła najlepszych artystów Wschodu”.

Teksty w gazecie “Kaukaz” z 1882 r. pokazują, że Natavan brała udział w rosyjskich i europejskich wystawach i kilkakrotnie otrzymywał najwyższe nagrody. Jej prace można teraz oglądać w Muzeum Azerbejdżanu. Najbardziej atrakcyjne są artykuły gospodarstwa domowego zdobione koralikami i perełkami.

Natavan – poezja i sztuka

W Instytucie Rękopisów Akademii Nauk można przewracać strony małoformatowego albumu z wierszami Khurshid Banu Natavan. Album jest ilustrowany 30 rysunkami wykonanymi przez nią ołówkiem. Jej rysunki pejzażowe: Zamek i meczet, Droga w górach, Nabrzeże i most oraz Brzeg morza różnią się od innych rysunków autentycznością i mistrzostwem. Być może są to pierwsze w sztuce Azerbejdżanu rysunki pejzażowe, namalowane w stylu europejskim.

Natavan uważana jest za jedną z najlepszych poetek lirycznych Azerbejdżanu. Legendarna księżniczka była wspaniałym przykładem inteligencji, arystokracji, filantropii i poezji klasycznej. Wśród jej słynnych nieartystycznych dokonań, trzeba wymienić wodociąg, który po raz pierwszy położono w Szuszy w 1883 roku, rozwiązując w ten sposób problem wody mieszkańców miasta. Konie karabaskie ze stadniny Natavan uchodziły za najlepsze w Azerbejdżanie. Na międzynarodowej wystawie w Paryżu w 1867 r. koń karabaski imieniem Khan ze stadniny Natavan otrzymał srebrny medal.

meczet Szusza Azerbejdżan ciekawostki atrakcje zabytki
Szusza Azerbejdżan: meczetYuxarı Gövhar Ağa

W 1858 roku poetka spotkała się w Baku z francuskim pisarzem Aleksandrem Dumasem i zaprezentowała swoje dokonania hafciarskie i koralikowe. Francuskiego powieściopisarza urzekła orientalna uroda, jej talent literacki i artystyczny. Natavan zmarła w 1897 roku w Szuszy. Na znak szacunku ludzie nieśli jej trumnę na ramionach przez około 30 kilometrów.

Miasto Szusza atrakcje i zabytki

Legendarna księżniczka stała się symbolem tego, czym było miasto Szusza. A miasto żyło nie tylko kulturą. W drugiej połowie XIX wieku było jednym z największych ośrodków przemysłu tkackiego w Azerbejdżanie. Wyroby stamtąd eksportowano w świat. W 1867 r. tkacze dywanów z Szuszy wzięli udział i zdobyli nagrody na międzynarodowym pokazie w Paryżu.

Na początku XX w. w mieście znajdowało się 549 zabytkowych budynków, brukowane ulice o łącznej długości 1203 metrów, 17 źródeł, 17 meczetów, 6 karawanserajów, 3 grobowce, 2 medresy, 2 zamki i mury obronne.

Meczet Szusza Juma, to najstarszy meczet położony na centralnym placu miasta Szusza i zbudowany na terenie miasta. W 1992 roku w wyniku okupacji Szuszy przez Armenię meczet został częściowo zniszczony. Dom Mehmandarowa – zabytkowy kompleks mieszkalny typu pałacowego był jednym z najciekawszych przykładów XVIII-wiecznej architektury świeckiej w Azerbejdżanie. Kompleks mieszkalny, dawniej należący do rodziny Mehmandarowa, obejmuje Duży budynek mieszkalny, Mały budynek mieszkalny i rodzinny meczet. Po okupacji ormiańskiej duży budynek został zniszczony, mały budynek mieszkalny funkcjonuje jako Muzeum Historii Shusha, a meczet przekształcono w Muzeum Geologiczne.

Z zabytków Szuszy warto wspomnieć o okolicy Chol Gala. To kompleks zbudowany w XVIII wieku, bardzo blisko murów zamku. Podobnie jak inne kwartały, ta dzielnica również miała meczet, łaźnię, mały plac i źródło. W tej okolicy znajduje się Pałac Khurshidbanu Natavan, Kompleks Pałacowy Asada Bay Javanshir i Dom Chana Szuszińskiego. Jest też oczywiście Zamek Gara Boyukkhanim. Historyczny pałac położony w historycznym centrum miasta. Napis na bramie wejściowej głosi, że został on zbudowany w 1182 roku.

Katedra Chrystusa Zbwieciela Szusza Azerbejdżan ciekawostki atrakcje zabytki
Katedra Chrystusa Zbwieciela. Szusza Azerbejdżan ciekawostki

Szusza i jej okolice. Wojna z Armenią

Jednak Szusza, to nie tylko miasto. Cała okolica jest magiczna. Wokół jest mnóstwo fauny, wspaniałe szlaki turystyczne i niepowtarzalne wodospady.

W czasach radzieckich Szusza była górskim kurortem rekreacyjnym. W 1977 r. przywódca narodowy Azerbejdżanu Hejdar Alijew ogłosił historyczną część Szuszy rezerwatem historyczno-architektonicznym. W rezultacie tej decyzji podjęto poważne kroki w celu ochrony zabytków w Szuszy i utrwalenia pamięci o wybitnych postaciach kultury i sztuki.

W swej historii miasto było zasiedlone głównie przez Azerów. W 1989 roku zamieszkiwało go 20,6 tys. ludzi, w tym 1,4 tys. etnicznych Ormian. W wyniku wojny prowadzonej przez Armenię przeciwko Azerbejdżanowi na początku lat 90., 8 maja 1992 r. miasto znalazło się pod kontrolą okupanta, wspieranego przez Moskwę. W wyniku okupacji Szuszy zginęło 480 cywilów, 600 zostało rannych, 22 tys. zostało przesiedlonych. Nic nie wiadomo o losie 68 osób, które zostały wzięte jako zakładnicy przez Ormian.

Okupacja położyła kres rozwojowi miasta Szusza i uczyniła je przedmiotem nieustannego kulturowego ludobójstwa, ponieważ Ormianie, próbując wymazać ślady Azerbejdżanu, zniszczyli lub sprzeniewierzyli kulturalne ikony miasta. Według oficjalnych raportów, w tym okresie, który trwał aż do 44-dniowej wojny karabaskiej (tzw. Drugiej Wojny Karabachskiej) pod koniec 2020 roku, zniszczonych zostało 279 zabytków religijnych, historycznych i kulturowych. Przez 30 lat Armenia poczyniła niewielkie inwestycje w odbudowę miasta, mimo że uparcie twierdziła, iż Szusza zawsze była częścią kultury i historii Armenii. Ormianie traktowali miasto jako trofeum wojenne do grabieży lub miejsce do modlitwy, a nie do inwestowania i życia.

Szusza znów w Azerbejdżanie

Po 28 latach okupacji, 8 listopada 2020 r., w decydującym dla II wojny karabaskiej posunięciu, Siły Zbrojne Azerbejdżanu wyzwoliły Szuszę spod kontroli Armenii. To otworzyło nowy rozdział w historii miasta.

Ogłaszając Szuszę kulturalną stolicą Azerbejdżanu, prezydent Ilham Alijew podjął szereg działań w celu przywrócenia miastu historycznego wyglądu, dawnej świetności życia kulturalnego, a także promowania na arenie międzynarodowej jako perły wielowiekowej, bogatej kultury, architektury i urbanistyki. Ogłaszając rok 2022 „Rokiem Szuszy”, Azerbejdżan pokazał, że mieszkańcy Azerbejdżanu są zdeterminowani, aby ponownie uczynić z Szuszy centrum kulturalne Kaukazu.

Szusza Azerbejdżan: (c) Tomasz Borowiecki / Trybuna
Zdjęcia: (3) Marcin Konsek / cc by-sa 4.0
Na górnym zdjęciu: zamek w Szusza

Zobacz też:
> Ciekawostki o Armenii

Comments are closed

Podobne artykuły

error: Najlepsze anegdoty, ciekawostki i dowcipy :-)